AI op het werk gebruiken zonder gevoelige gegevens te lekken

In het voorjaar van 2023 uploadde een Samsung-ingenieur interne broncode naar ChatGPT om hulp te krijgen bij een probleem. Binnen enkele weken verbood Samsung medewerkers om generatieve AI-tools te gebruiken. Niemand probeerde iets te lekken. Iemand probeerde zijn werk sneller te doen.

Zo ontstaan de meeste datalekken met AI. Niet door hackers, maar doordat gewone mensen het verkeerde in de juiste tool plakken, of het juiste in de verkeerde tool.

Ik geloof sterk in het gebruik van AI op het werk en denk niet dat een verbod de oplossing is. De oplossing is weten waar je gegevens terechtkomen en een paar gewoonten ontwikkelen die lekken onwaarschijnlijk maken. Daarover gaat deze gids. Dit zijn praktische aanwijzingen, geen juridisch advies. Als je bedrijf al een AI-beleid heeft, gaat dat voor.

Waar je gegevens daadwerkelijk terechtkomen

Wanneer je iets in een AI-tool typt of uploadt, kan het verder komen dan het chatvenster doet vermoeden. Er zijn vier plekken om rekening mee te houden.

De servers van de aanbieder

Je gesprekken en bestanden worden meestal minstens een tijdje door de aanbieder opgeslagen, zodat je je geschiedenis kunt bekijken en de aanbieder misbruik kan onderzoeken. Hoelang ze worden bewaard en wie toegang heeft, hangt af van de aanbieder en het abonnement dat je gebruikt.

Modeltraining

Sommige diensten kunnen gesprekken gebruiken om toekomstige modellen te verbeteren, tenzij je je daarvoor afmeldt. Zakelijke en enterprise-abonnementen beloven doorgaans standaard niet te trainen op klantgegevens, terwijl persoonlijke accounts vaak andere standaardinstellingen hebben. Ga nergens zomaar van uit. Controleer de instellingen en voorwaarden van precies het abonnement waarmee je bent ingelogd.

Deelfuncties

Deellinks en gepubliceerde chats kunnen veel meer blootgeven dan je bedoelde. In de zomer van 2025 ontdekten mensen dat duizenden gedeelde ChatGPT-gesprekken in de zoekresultaten van Google verschenen. De oorzaak was een selectievakje om de chat vindbaar te maken, dat veel gebruikers hadden aangevinkt zonder te beseffen wat het betekende. OpenAI verwijderde de optie en zijn chief information security officer Dane Stuckey zei dat die te veel mogelijkheden had gecreëerd om per ongeluk dingen te delen die mensen niet wilden delen.

De les blijft ook na het verdwijnen van de functie gelden. Wees met een deelknop net zo voorzichtig als bij het doorsturen van een e-mail.

Integraties, extensies en agents

Het nieuwste risico komt van AI die met je andere tools is verbonden: assistenten die je e-mail en schijf lezen, vergaderbots die gesprekken opnemen en transcriberen, browserextensies die elke pagina zien die je opent, en agents die namens jou acties kunnen uitvoeren. Elke verbinding vergroot wat de AI kan zien en wat er mis kan gaan.

Deel je gegevens in vier categorieën in

Een eenvoudige classificatie maakt de meeste keuzes duidelijk.

Categorie	Voorbeelden	In een AI-tool?
Openbaar	Gepubliceerde blogposts, productpagina’s, persberichten	Kan in elke tool
Intern	Vergadernotities, interne processen, vroege concepten zonder gevoelige details	Alleen in door het bedrijf goedgekeurde tools
Vertrouwelijk	Niet-gepubliceerde financiële gegevens, strategie, broncode, contracten, prijzen, transactieplannen	Alleen in goedgekeurde tools en alleen als je beleid het uitdrukkelijk toestaat
Beperkt toegankelijk	Wachtwoorden, API-sleutels, persoonsgegevens van klanten, gezondheids- of betaalgegevens, alles wat onder een NDA of regelgeving valt	Niet invoeren, tenzij een specifiek goedgekeurd systeem precies hiervoor is gebouwd

Behandel informatie bij twijfel als één categorie gevoeliger dan je denkt. Daar krijg je zelden spijt van.

Controleer welke versie van de tool je gebruikt

Hetzelfde product kan heel anders met gegevens omgaan, afhankelijk van het account waarmee je bent ingelogd. Een gratis persoonlijk account en een door het bedrijf beheerde zakelijke werkruimte hebben misschien hetzelfde logo en verder weinig gemeen.

Zoek voordat je een AI-tool voor je werk gebruikt het volgende uit:

• Is dit de door het bedrijf goedgekeurde versie? Inloggen met je werkaccount via de centrale aanmelding van je bedrijf is een goed teken. Een persoonlijk account voor een werktaak gebruiken niet.
• Staat training met je gegevens uit? Kijk bij de privacy- of gegevensinstellingen en in de voorwaarden van het abonnement.
• Hoelang worden gesprekken bewaard? Bij sommige tools kun je de bewaartermijn verkorten of een tijdelijke chat gebruiken die niet in je geschiedenis wordt opgeslagen.
• Wie kan nog meer zien wat je maakt? Controleer de standaardinstellingen voor delen in de werkruimte en wie gedeelde links kan openen.
• Waar worden de gegevens verwerkt? Dit is belangrijk als je bedrijf regels heeft over de landen waar gegevens mogen worden opgeslagen.

Kun je deze vragen niet beantwoorden, vraag het dan aan je IT- of beveiligingsteam voordat je de tool voor meer dan openbare informatie gebruikt. Als je zelf het IT-team bent, wat bij een klein bedrijf vaak voorkomt, leg de antwoorden dan eenmalig vast zodat niemand hoeft te gissen.

Gewoonten die de meeste lekken voorkomen

Geen ervan kost meer dan een paar seconden.

1. Gebruik plaatsaanduidingen. Vervang namen en identificatiegegevens door aanduidingen zoals ‘Klant A’ of ‘Project X’. Het advies dat je krijgt is bijna altijd net zo goed.
2. Beschrijf in plaats van te plakken. ‘Ons klantverloop steeg na een prijswijziging van ongeveer 4% naar 6%’ geeft het model wat het nodig heeft zonder de achterliggende spreadsheet.
3. Deel zo weinig mogelijk. Plak de relevante alinea, niet het hele contract. Upload twintig voorbeeldrijen, niet de hele database.
4. Plak nooit geheime gegevens. Wachtwoorden, API-sleutels en toegangstokens horen niet thuis in een prompt. Heb je hulp nodig met een configuratiebestand, verwijder dan eerst de geheime gegevens.
5. Bekijk screenshots voordat je ze verstuurt. Je snijdt gemakkelijk bij tot de foutmelding en mist dan de klantenlijst in de zijbalk of de tabbladnamen bovenaan.
6. Controleer bestanden op verborgen inhoud. Documenten kunnen opmerkingen, bijgehouden wijzigingen, verborgen werkbladen en metadata bevatten waarvan je was vergeten dat ze er waren.
7. Denk goed na voordat je een chat deelt. Ga ervan uit dat een gedeelde link overal terecht kan komen.

Agents en connectoren vergroten de risico’s

Een assistent waarin je tekst plakt ziet alleen wat je hem geeft. Een agent die met je accounts is verbonden kan alles zien wat die accounts kunnen zien en kan handelen op basis van wat hij leest.

Dat creëert een nieuw soort risico. Agents lezen inhoud die door anderen is geschreven: e-mails, webpagina’s en gedeelde documenten. Sommige inhoud kan verborgen instructies bevatten die bedoeld zijn om de agent over te nemen. Dit heet indirecte promptinjectie, en het OWASP Gen AI Security Project noemt promptinjectie het grootste beveiligingsrisico voor toepassingen die op grote taalmodellen zijn gebouwd. In principe kan één kwaadaardige e-mail een agent die te veel vertrouwen krijgt instrueren om je bestanden ergens naartoe te sturen.

Een paar maatregelen helpen al veel:

• Geef zo weinig toegang als nodig is. Koppel één map, niet de hele schijf. Gebruik waar mogelijk alleen-lezen-toegang.
• Vereis goedkeuring voor acties. Verzenden, delen, verwijderen en kopen moeten allemaal wachten op je bevestiging.
• Houd experimenten weg van belangrijke accounts. Een experimentele agent en je belangrijkste inbox zijn een riskante combinatie.
• Controleer je verbindingen. Verwijder om de paar maanden integraties en browserextensies die je niet meer gebruikt.

Onze uitleg over wat een AI-agent is beschrijft hoe agents werken en hoe je er veilig een kunt uitproberen.

Als je al iets hebt geplakt wat niet had gemogen

Dat gebeurt. Wat je daarna doet is belangrijker dan de fout.

1. Verwijder het gesprek en alle gedeelde links ernaartoe. Daarmee verdwijnt niet noodzakelijk elke kopie, maar beperk je verdere verspreiding.
2. Vervang blootgestelde inloggegevens onmiddellijk. Ga ervan uit dat een geplakt wachtwoord of een geplakte sleutel is gecompromitteerd.
3. Vertel het je IT- of beveiligingsteam. Mogelijk moet het team contact opnemen met de aanbieder of aan meldplichten voldoen; een vroege melding maakt dat veel makkelijker.
4. Schrijf op wat er is gebeurd zolang het nog vers is: wat is gedeeld, in welke tool, onder welk account en wanneer.

Meld het snel. Als iemand die een bedrijf runt, hoor ik liever op de dag zelf over een fout dan dat ik die maanden later ontdek.

Een AI-beleid van één pagina voor kleine teams

Heeft je organisatie nog geen beleid, dan is een kort beleid beter dan geen. Het moet het volgende behandelen:

• Goedgekeurde tools, inclusief de specifieke abonnementen en accounts die je moet gebruiken.
• Gegevensregels, aan de hand van de vier categorieën hierboven.
• Menselijke controle van alles wat met hulp van AI is gemaakt en naar klanten of het publiek gaat. Een korte routine zoals in onze gids over het controleren van AI-antwoorden is voor de meeste teams voldoende.
• Verbindingen en agents: wie AI-tools aan bedrijfssystemen mag koppelen en wie dat moet goedkeuren. Duidelijke verantwoordelijkheden helpen ook om agentprojecten voorbij de pilotfase te brengen.
• Incidenten: wie je informeert en hoe snel als er iets misgaat.

Bekijk het beleid om de paar maanden opnieuw. AI-tools veranderen hun functies en soms hun standaardinstellingen sneller dan de meeste software. De juiste tool kiezen hoort ook bij het werk. Onze gids over het kiezen van een AI-model bevat vragen die je kunt stellen over waar je gegevens terecht kunnen komen.

Bronnen

• Forbes Australia, Samsung bans ChatGPT among employees after sensitive code leak, 2 mei 2023
• Engadget, OpenAI is removing ChatGPT conversations from Google, 1 augustus 2025
• OWASP Gen AI Security Project, LLM01:2025 Prompt Injection